دکتری حرفه ای فیزیوتراپی یکی از مقاطع تحصیلی رشته فیزیوتراپی است که دانشجویان در این مقطع تحصیلی با توجه به کسب مهراتهای کیلینیکال به عنوان بکی از اعضای اصلی حیطه ی سلامت به درمان می پردازند.

 فواید ورزش‌های آب ‌درمانی: تحرک را افزایش دهند. درد و اسپاسم عضلات را کاهش دهند. دامنه حرکت مفاصل را حفظ کنند و بهبود بخشند. گروه‌های عضلانی ضعیف را تقویت کنند. آمادگی جسمانی و قدرت تحمل کارکردی را افزایش دهند. مشوق و محرک الگوهای طبیعی حرکت باشند. تعادل بدن را بهبود بخشند. هماهنگی بدن را بهبود بخشند. وضعیت و حالت قرارگیری بدن را بهبود بخشند. اعتماد به نفس فرد را افزایش دهند. جریان خون بدن را تحریک کنند.

افزایش سوخت و ساز بافت ها: در اثر افزایش حرارت بافت های مختلف بدن، میزان سوخت وساز یا متابولیسم عمومی بافت ها نیز زیاد می شود.
- اتساع عروق: بالا بودن حرارت آب منجر به بالا رفتن حرارت بدن و متعاقب آن، متسع شدن عروق و مویرگ ها می شود. در ضمن، اتساع عروقی می تواند ناشی از افزایش سوخت و ساز سلول ها باشد که نیاز به اکسیژن اضافی و دفع بیشتر مواد حاصل از سوخت و ساز دارند.
- افزایش جریان خون: افزایش درجه حرارت بدن موجب زیادتر شدن سوخت و ساز سلول ها می شود که برای جبران کردن این امر، بدن به افزایش جریان خون بافت ها روی می آورد. بنابر این، میزان جریان خون نیز متعاقب قرار گرفتن در آب گرم افزایش می یابد.

امروزه لیزردرمانی در فیزیوتراپی جایگاه ویژه ای دارد. غالبا از لیزرهای کم توان (LLLT) یا (class III laser) یا لیزرهای با توان متوسط (medium-level laser therapy) در فیزیوتراپی استفاده می شود. در سالهای اخیر استفاده از لیزرهای با توان بالا (high-power laser therapy) یا لیزرهای (class IV therapeutic laser) در فیزیوتراپی مرسوم شده است.

یکی از مهمترین وجوه تمایز فیزیوتراپی سعادت، توجه خاص به تمرین درمانی و آموزش فعالیتهای صحیح ورزشی به بیمار و همراهان وی می باشد. به طور معمول پس از انجام مراحل الکتروتراپی ، لیزردرمانی و انجام سایر مداخله های فیزیوتراپی بیمار وارد بخش مکانوتراپی و تمرین درمانی می شود

. تمرینات درمانی بیمار به صورت فازبندی و متناسب با شرایط فعلی بیمار و هدف نهائی درمان توسط پرسنل بخش به بیمار آموزش داده می شود سپس بیمار حرکات را مطابق آموزش ها و تحت نظر اپراتور تمرین درمانی به تعداد تعیین شده انجام می دهد. در کلینیک فیزیوتراپی سعادت انجام تمرینات ورزشی در کلینیک اجباری است. 

برنامه تمرین درمانی بیمار محدود به یک یا دو جلسه نیست. در تمامی جلسات تمرینات بیمار بر اساس فازبندی تعیین شده توسط مسئول فنی آموزش و کنترل می شود . 

از تاریخ 23 آذرماه سال 1393 علاوه بر ارائه DVD آموزش تمرینات ، امکان ارائه دفترچه تصویری آموزش تمرینات فراهم شده است. 

درد استخوان دنبالچه Tailbone Pain (Coccydynia)

Coccydynia یا درد استخوان دنبالچه tailbone pain یک عارضه نسبتا نادر است که به خوبی شناخته نشده است. درد دائمی در انتهای ستون فقرات (استخوان دنبالچه)  که ضمن نشستن و هنگام بلند شدن تشدید می شود علامت اولیه و اصلی این بیماری است . کوکسی دینیا در زنان نسبت به مردان شایع تر است . کوکسی دینیا غالبا به دنبال ترومای موضعی (افتادن) ، حاملگی یا زایمان اتفاق می افتد . در موارد نادر ممکن است تومور یا عفونت موجب بروز درد در ناحیه استخوان دنبالچه شود . درمانهای محافظه کارانه Conservative Treatments غالبا برای کنترل درد بیمار کافی هستند. در موارد نادری که درمانهای غیرتهاجمی و محافظه کارانه جوابگوی کاهش درد بیمار نباشد برداشتن استخوان دنبالچه با جراحی یک گزینه درمانی است.

Fig. 1
Lateral View of Spinal Anatomy (from top to bottom)
Cervical Spine (neck), Thoracic Spine (upper and mid back), Lumbar Spine (lower back), and Sacral Region (sacrum and coccyx)

علل ایجاد کوکسی دینیا

استخوان دنبالچه coccyx انتهائی ترین قسمت ستون فقرات است . استخوان دنبالچه شبیه مانده یک دم است (از اینرو به آن tailbone اطلاق می شود .) استخوان دنبالچه از چهار (یا بیشتر) استخوان کوچک به هم جوش خورده تشکیل شده است . این استخوان توسط بقایای یک دیسک به استخوان خاجی مفصل شده است . همچنین این استخوان توسط لیگامان به استخوان ساکروم اتصال یافته است . (شکل یک)
مشخص نیست کدام قسمت از استخوان موجب درد می شود . هم بقایای دیسک و هم لیگامانها می توانند موجب درد استخوان دنبالچه شوند . در موارد بسیار نادر تومور استخوان یا بافت نرم می تواند موجب بروز درد استخوان و ایجاد کوکسی دینیا شود .
کوکسی دینیا به طور مشخصی در خانمها شایعتر است .

شیوع کوکسی دینیا در خانمها به دلایل زیر است :

-    استخوان دنبالچه در خانمها چرخیده است و روی آن به طرف عقب است لذا بیشتر در معرض تروما قرار دارد.
-    خانمها لگن پهنتری نسبت به آقایان دارند . لذا هنگام نشستن فشار علاوه بر برجستگی های ایسکیال روی استخوان دنبالچه نیز وجود دارد . در آقایان هنگام نشستن فشار فقط روی برجستگی های ایسکیال وجود دارد .
-    حاملگی و زایمان از اصلی ترین عوامل ایجاد کوکسی دینیا است .

شایعترین عوامل ایجاد کوکسی دینیا عبارتند از :

-    افتادن روی استخوان دنبالچه می تواند موجب التهاب لیگامانها یا آسیب استخوان دنبالچه و ایجاد درد در این ناحیه شود.
-    در ماههای آخر بارداری یا در هنگام زایمان و خروج نوزاد سر بچه روی استخوان دنبالچه سوار می شود . آسیب لیگامانها یا استخوان در این شرایط می تواند منجر به درد ناحیه و ایجاد علائم کوکسی دینیا گردد .

تشخیص کوکسی دینیا

تشخیص کوکسی دینیا با گرفتن شرح حال دقیق و معاینه بالینی بیمار صورت می گیرد . غالبا بررسی های پاراکلینیکی نظیر عکس رادیوگرافی یا MRI برای مطالعه سایر عوامل ایجاد درد صورت می گیرد .
در معاینه بالینی لازم است موارد زیر مد نظر قرار گیرد :
-    بررسی لگن و ناحیه مقعد برای تشخیص توده های فراگیری که ممکن است موجب درد ناحیه شده باشند .
-    لمس استخوان برای بررسی تندرنس موضعی استخوان
برجسته ترین علامت در ارزیابی بالینی بیمار تندرنش موضعی استخوان دنبالچه هنگام لمس توسط درمانگر است . چنانچه هنگام لمس تندرنس موضعی در ناحیه استخوان دنبالچه وجود نداشته باشد ممکن است درد از جای دیگری منشاء گرفته باشد (دیسکوپاتی کمری ، بیماریهای دژنراتیو دیسک ، ... )

مطالعات پاراکلینیکی برای تشخیص کوکسی دینیا شامل موارد زیر است :

-    عکس رادیوگرافی معمولی از ساکروم و کوکسیکس برای تشخیص شکستگی های قدیمی یا توده های فراگیر بزرگی که موجب ایجاد درد ناحیه شده اند .
-    بررسی MRI برای تشخیص کانونهای عفونی یا توده های فراگیری که ممکن است موجب ایجاد درد ناحیه شده باشند.

اسکن استخوان و CT Scan معمولا انجام نمی شود . به طور تیپیک ممکن است کلیه مطالعات تصویربرداری نرمال باشد.

درمانهای غیر تهاجمی

درمان کوکسی دینیا غالبا موضعی و غیرتهاجمی است . مرحله اول درمان شامل :
-    تجویر داروهای Non-steroidal anti-inflammatory drugs NSAIDs مانند ibuprofen – naproxen  COX-2 inhibitors می تواند به کاهش التهاب و کنترل درد کمک نماید .
-    تجویز بالشتک مخصوص برای نشستن بیمار (Donut-Shaped Pillow) . این بالشتک فشار روی ناحیه را کاهش داده و موجب تسکین علائم بیماری می شود .
-    آموزش بیمار و توجیه وی برای تحمل شرایط بسیار مهم است .  زیرا ممکن است بهبود بیماری هفته ها تا ماهها طول بکشد .

در صورت ادامه درد  ، درمانهای  کنسرواتیو زیر ممکن است مد نظر قرار گیرد :

-    تجویز موضعی بی حس کننده (لیدوکائین ) و استروئید برای کاهش التهاب و کنترل درد
-    انجام تکنیکهای موبیلیزاسیون و مانیپولاسیون توسط فیزیوتراپیست
-    استرچ لیگامانهای متصل به استخوان دنبالچه
-    استفاده از اولتراسوند و لیزر برای کنترل التهاب و درد
-    استفاد ه از تحریکهای الکتریکی  مانند I.F و T.E.N.S
چنانچه نقش کانونهای عفونی یا توده های فراگیر در ایجاد درد رد شده باشد (با مطالعات رادیوگرافی و MRI) ، استفاده از درمانهای کنسرواتیو به  مدت طولانی توجیه پذیر است.

درمان جراحی
چنانچه با انجام درمانهای کنسرواتیو درد بیمار کنترل نشود و درد به مدت طولانی ادامه یابد برداشتن استخوان دنبالچه با عمل جراحی (coccygectomy) یک گزینه درمانی است . این عمل جراحی به ندرت انجام می شود . شرح جراحی استخوان دنبالچه در بیشتر تکست بوکهای جراحی مغز و اعصاب وجود ندارد . در عین حال برداشتن استخوان دنبالچه جراحی نسبتا ساده ای به حساب می آید .

یکی از مشکلات نسبتا شایع در خانم ها بویژه دختران و بانوان جوان درد ناحیه سینه ، ناحیه ترقوه و ناحیه زیر بغل است. درد سینه در خانم ها به دو نوع دوره ای Cyclic pain و غیر دوره ای Noncyclic pain تقسیم می شود . دردهای سینه دوره ای در دختران و خانم های جوان شایع تر است این دردها ارتباط مستقیم با تغییرات هورمونی دوران پریود دارند . غالبا شدت دردها در شروع دوره ماهیانه زیاد است . با پایان دوره قاعدگی این دردها بهبود می یابند . اینگونه دردها غالبا دو طرفه هستند (در هر دو پستان) و به ناحیه زیر بغل و بازو نیز ممکن است منتشر شوند . با شروع دوره یائسگی این دردها بهبود می یابند . دردهای غیر دوره ای Noncyclic pain بیشتر در خانم های 30 تا 50 ساله شایع است. این دردها ممکن است در یک سمت (یک پستان) ایجاد شود . غالبا بیمار از درد تیز و سوزشی در یک سمت سینه خود شکایت دارد. اینگونه دردها ممکن است ناشی از کیست یا fibroadenoma باشد. با درمان علت بیماری ، اینگونه دردها درمان می شوند . درد سینه یک علامت شایع مورد انتظار در تومورهای پستان نیست. اما وجود توده های دردناک در پستان ممکن است ناشی از تومور باشد. در صورتی که درد پستان بیش از سه هفته طول بکشد یا درد شدت پیدا کند لازم است بیمار به پزشک مراجعه نماید.

گاهی علت درد سینه ، ترقوه و آگزیلاری (زیر بغل) در معاینات روتین پزشکی قابل تشخیص نیست. در بسیاری از خانم ها (حتی دختران جوان) تریگر پوینت های عضلانی در عضلات شانه ، سینه و گردن ممکن است علت درد پستان و زیر بغل باشد . معاینه عضلات کمربند شانه ای و سینه (عضلات سینه ای کوچک و بزرگ) بویژه در بیمارانی که به تشخیص پزشکی واضح دست نیافته اند می تواند راهگشای درمان این بیماران باشد.

دردهای شبه قلبی angina pectoris در برخی از این بیماران گزارش می شود . به طوریکه ، ممکن است باعث نگرانی بیمار و خانواده وی شده و معاینات تخصصی قلب را به دنبال داشته باشد. دردهای سینه ناشی از تریگر پوینت های عضلانی غالبا با دردهای منشره شانه ، کتف ، بازو ، ساعد و دست همراه است . گاهی اینگونه بیماران علائم نورولوژیک نظیر گز گز ، پارستزی و بی حسی در مناطقی از اندام فوقانی یا کتف خود گزارش می کنند . یکی از مهمترین نکات در مواجهه فیزیوتراپیست با این بیماران توجه به پاسچر بیمار است . اینگونه بیماران غالبا پاسچر نامناسب دارند . سندرم های حرکتی بویژه سندرم upper crossed syndrome در این بیماران شایع است.

از جمله عضلاتی که لازم است در معاینات فیزیوتراپی مد نظر قرار گیرد می توان به عضلات زیر اشاره نمود:

 Pectoralis major

Subclavius

Pectoralis minor

Sternalis

Scalene

در فیزیوتراپی سعادت پس از انجام معاینات بالینی دقیق بر اساس الگوهای درد بیمار ، ضمن معاینه دستی برای تعیین تریگر پوینت ها از دستگاه آلگومتر استفاده می شود.

یکی از زمینه های خاص فعالیت کلینیک فیزیوتراپی کیمیا طراحی تمرینات ورزشی برای باتوان در دوران حاملگی و پس از زایمان می باشد. انجام تمرینات مناسب در دوران بارداری ضمن جلوگیری از دردهای کمر ، شکم و لگن زمینه طراوت و شادابی بیشتر مادر را فراهم می سازد . در این شرایط بانوی باردار از دوران حاملگی خود لذت می برد . سلامتی و شادابی مادران در دوران بارداری زمینه سلامتی نوزادان را فراهم می سازد .

تمرینات ورزشی مخصوص بانوان به صورت کتاب دیجیتال عرضه می شود . علاوه بر تمرینات دوران بارداری ، تمریناتی  خاص برای دوران شیردهی و مراحل مختلف رشد روانی و حرکتی نوزاد ارائه می گردد (طرح مادر سالم ، کودک سالم). پس از زایمان نیز می توانید تمرینات مخصوص برای رشد حرکتی مناسب تر نوزاد خود را از ما بخواهید!

 برای آشنائی بیشتر با این خدمات می توانید به صورت حضوری به کلینیک مراجعه نمائید!

یکی از مشکلات شایع در بانوان (بویژه خانمهای جوان) دردهای منتشره شکم ، لگن ، کمر و نواحی جنسی است. گاهی دردهای شکمی در این بیماران با مشکلات دیگری نظیر اسهال ، یبوست ، تهوع و ... همراه است . غالبا این بیماران به درمان مناسب دست پیدا نمی کنند . بسیاری از این بیماران پس از معاینات مختلف پزشکی و بررسی های متنوع پاراکلینیکی به عنوان بیماران مبتلا به سندرم IBS یا irritable bowel syndrome تحت درمان پزشکی قرار می گیرند . برخی دیگر از این بیماران با گزارش درد های منتشره پائین شکم ، کشاله ران ، نواحی جنسی و مقعد همواره در جستجوی متخصص بیماریهای زنان برای تشخیص علت اینگونه دردها هستند . تریگر پوینت های عضلانی از شایع ترین علل دردهای اسکلتی و عضلانی به شمار می رود . نکته مهم این است که تریگر پوینت ها گاهی موجب علائم غیر منتظره می شوند (اسهال ، تهوه ، سرگیجه ، یبوست و ...) چنانچه پزشک با موضوع دردهای میوفاشیال آشنا نباشد ممکن است مسیر درمان بیمار به کلی عوض شود (بدون لحاظ بار استرسی و هزینه های درمانی که بی مورد به بیمار تحمیل می شود) . شناخت دردهای میوفاشیال نواحی شکم و لگن و آشنائی با الگوهای دردهای منتشره در این نواحی می توان کمک قابل توجهی به درمان این بیماران نماید. در صورت معاینه دقیق تریگر پوینت های عضلات نواحی مذکور فرایند درمان بسیار آسان و موفقیت آمیز خواهد بود .

از جمله عضلاتی که تریگر پوینت آنها موجب دردهای شکمی می شود می توان به موارد زیر اشاره نمود:

Rectus abdominis

Obliquus externus abdominis

Iliocostalis thoracis

Multifidi

Quadratus lumborum

Pyramidalis

 تریگر پوینت های عضلات زیر می تواند باعث درد در ناحیه باسن شود:

Gluteus medius

Quadratus lumborum

Gluteus maximus

Iliocostalis lumborum

Longissimus thoracis

Semitendinosus & semimembranosus

Piriformis

Gluteus minimus

Rectus abdominis

Soleus

تریگر پوینت در عضلات زیر می تواند باعث دردهای لگنی شود:

Coccygeus

Levator ani

Obturator infernus

Adductor magnus

Piriformis

Obliquus internus abdominis

 درد در نواحی پائینی ستون فقرات (نواحی ساکروایلیاک) می تواند ناشی از تریگر پوینت در عضلات زیر باشد:

Levator ani & coccygeus

Gluteus medius

Quadratus lumborum

Gluteus maximus

Multifidi

Iliopsoas

Longissimus thoracis

Rectus abdominis

Iliocostalis thoracis

Iliocostalis lumborum